TINTUCAI

LLM (Mô hình Ngôn ngữ Lớn) Là Gì? Giải Thích Dễ Hiểu Nhất (Ngay Cả Bà Ngoại Cũng Hiểu!)

Dạo này bật tivi hay nghe con cháu nói chuyện, chắc bà hay nghe thấy từ "AI", "ChatGPT" hay những từ lạ hoắc như "LLM". Nghe thì có vẻ cao siêu, công nghệ ghê gớm lắm, nhưng thực ra nếu bóc tách nó ra thì cũng dễ hiểu như chuyện đi chợ nấu cơm thôi ạ.

Hôm nay, cháu sẽ giải thích cho bà nghe LLM là gì mà không dùng bất kỳ từ ngữ kỹ thuật đau đầu nào nhé!

1. LLM là cái chi chi?

Bà cứ tưởng tượng thế này nhé:

Nếu bà có một đứa cháu "thần đồng", và từ lúc mới đẻ ra, bà nhốt nó vào trong thư viện lớn nhất thế giới. Ngày nào bà cũng bắt nó đọc sách. Nó đọc hết sách giáo khoa, đọc hết báo cũ, đọc hết truyện cổ tích, đọc cả công thức nấu ăn, thậm chí đọc luôn cả những đoạn chat nhảm nhí trên mạng internet...

Nó đọc nhiều đến mức thuộc lòng cách con người nói chuyện, cách sắp xếp câu chữ sao cho xuôi tai.

Cái đứa cháu "mọt sách" khổng lồ đó chính là LLM.

Định nghĩa nôm na: LLM (viết tắt của Large Language Model - Mô hình Ngôn ngữ Lớn) thực chất là một chương trình máy tính đã được "học" (đọc) một lượng chữ nghĩa khổng lồ để có thể hiểu và viết lại được như con người.

2. Nó hoạt động thế nào? (Trò chơi "Điền vào chỗ trống")

Bà còn nhớ hồi xưa dạy con cháu học bài, hay chơi trò đố chữ không?

Nếu cháu nói: "Con cò bé bé, nó đậu cành..."Bà sẽ nói ngay lập tức là: "...tre".

Tại sao bà biết? Tại vì bà đã nghe câu đó hàng nghìn lần rồi. Trong đầu bà tự động hiện ra chữ "tre" ngay sau chữ "cành".

LLM cũng hoạt động y hệt như vậy, nhưng ở trình độ siêu cấp.

Vì nó đã đọc hàng tỷ tỷ câu văn trên đời, nên khi bà hỏi nó một câu, nó sẽ tính toán xem từ nào tiếp theo là hợp lý nhất để ghép vào. Nó cứ đoán từ này nối tiếp từ kia, ghép lại thành một câu trả lời hoàn chỉnh cho bà.

Ví dụ, bà hỏi: "Cách kho thịt ngon?"Máy tính sẽ lục lại trí nhớ: "À, thường thì sau chữ 'kho thịt' người ta hay nói đến 'nước hàng', 'nước mắm', 'hành tím'..." và thế là nó viết ra cho bà một công thức nấu ăn.

3. Tại sao người ta gọi nó là "Mô hình Lớn"?

Chữ "Lớn" ở đây không phải là cái máy tính nó to như cái tủ lạnh đâu bà ạ.

"Lớn" là vì lượng sách vở nó đọc quá nhiều (gấp hàng triệu lần đời người đọc).
"Lớn" là vì bộ não máy tính của nó có hàng tỷ "dây thần kinh" kết nối để ghi nhớ thông tin.

Chính vì "đọc nhiều hiểu rộng" như thế, nên bà hỏi chuyện trên trời dưới biển, từ làm thơ, viết thư cho ông, đến giải toán lớp 1 hay viết mã máy tính, nó đều làm được hết.

4. Nó có thông minh như con người không?

Đây là chỗ quan trọng nhất bà cần nhớ ạ: Nó rất giỏi, nhưng nó không có "tâm hồn" hay "suy nghĩ" như bà cháu mình.

Nó giống như một chú vẹt cực kỳ xuất sắc. Chú vẹt này nghe lỏm được cả thế giới nói chuyện và nhại lại rất hay, rất trôi chảy, khiến bà tưởng nó hiểu chuyện. Nhưng thực ra nó chỉ đang ghép chữ thôi.

Nó không biết vui buồn.
Nó không biết nếm món thịt kho nó viết công thức có ngon thật không.
Nó chỉ biết là: "Viết thế này thì nghe có vẻ đúng với những gì mình từng đọc".

5. Cẩn thận: Đôi khi nó cũng "nói phét" (Ảo giác AI)

Vì nó hoạt động theo kiểu "đoán từ tiếp theo", nên đôi khi bí quá, nó... bịa ra cho xong chuyện!

Giống như đứa trẻ con trả bài miệng, sợ bị điểm kém nên cứ nói đại, nói rất tự tin dù sai bét. Trong giới công nghệ, bọn cháu gọi cái này là "Ảo giác AI". Thế nên, nếu bà dùng nó để hỏi về thuốc thang hay chuyện quan trọng, bà vẫn phải kiểm tra lại, chứ đừng tin nó 100% nhé.

Tóm lại là...

LLM (Mô hình ngôn ngữ lớn) đơn giản là:

Một chương trình máy tính.
Đã đọc hết chữ nghĩa trên mạng.
Rất giỏi đoán xem nên nói gì tiếp theo để chiều lòng người hỏi.

Nó giống như một người trợ lý ảo biết tuốt, bà có thể nhờ nó soạn tin nhắn chúc tết, hỏi cách trồng cây, hay tóm tắt tin tức. Nó sinh ra để giúp cuộc sống của bà cháu mình tiện lợi hơn, miễn là mình dùng đúng cách ạ!

‍